Հայաստանի բնությունը ճանաչելու, նրա գեղեցկությունը բացահայտելու և սեփական ուժերը փորձելու լավագույն ճանապարհներից մեկը քայլարշավն է։ Այս անգամ «Ուսում» դպրոցի 11-րդ և 12-րդ դասարանցիները ճանապարհ ընկան Գոշ լճից դեպի Պարզ լիճ՝ հաղթահարելու անտառային արահետները, վայելելու աշնանային բնապատկերներն ու բնության հետ անմիջական շփման միջոցով նոր գիտելիքներ ու տպավորություններ ձեռք բերելու։
Բնության գրկում անցկացվող արշավները կրթական նշանակություն ունեն․ դրանք դասասենյակում ստացած գիտելիքները լրացնում են անմիջական դիտարկումներով և անձնական փորձառությամբ։ Արշավների միջոցով սովորողները զարգացնում են ֆիզիկական դիմացկունությունը, ինքնուրույնությունը, կողմնորոշվելու կարողությունը, պատասխանատվությունն ու թիմային աշխատանքի հմտությունները։ Ճանապարհին առաջացող դժվարությունները հաղթահարելիս նրանք սովորում են աջակցել միմյանց, հաշվի առնել խմբի անդամների հնարավորությունները և գործել հանուն ընդհանուր նպատակի։ Մյուս կողմից՝ դրանք միտված են ավելի լավ հասկանալու շրջակա միջավայրի պահպանության կարևորությունը։ Երբ սովորողը սեփական աչքերով տեսնում է անտառի, ջրային պաշարների և բնական միջավայրերի գեղեցկությունն ու փոխկապակցվածությունը, բնության հանդեպ հոգատարությունը դառնում է ոչ միայն տեսական գիտելիք, այլև անձնական վերաբերմունք։
Բնության մեջ կազմակերպվող ուսումնական շրջայցերը կրթության պատմության մեջ նոր երևույթ չեն։ Դրանց՝ որպես ուսուցման մեթոդի զարգացմանը նպաստել են դեռևս XVIII դարի մանկավարժական գաղափարները, որոնցում կարևոր էր համարվում սովորել ոչ միայն գրքերից, այլև անմիջական դիտարկման ու փորձի միջոցով։ XIX դարում Եվրոպայում դպրոցական էքսկուրսիաներն աստիճանաբար տարածվեցին։ Ընդունված է համարել, որ դրանց արմատները պետք է փնտրել Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ 1890 թվականից դպրոցականները սկսեցին մեկնել բնության գիրկ՝ ուսումնասիրելու աշխարհագրությունն ու բնական միջավայրը։ Հետագայում ուսումնական ճամփորդությունները դարձան տարբեր առարկաների դասավանդումը լրացնող և սովորողների գործնական գիտելիքները զարգացնող միջոց։
Այսօր ևս արշավները կրթության կարևոր բաղադրիչներից են․ դրանք հնարավորություն են տալիս սովորել իրական միջավայրում, զարգացնել դիտողականությունը, ճանաչել հայրենի երկիրն ու ձևավորել շրջակա միջավայրի նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունք։
Այս օրերին բնության պահպանության թեման առանձնահատուկ արդիականություն ունի նաև Հայաստանի համար։ 2026 թվականի հոկտեմբերի 19–30-ը Երևանում անցկացվում է ՄԱԿ-ի Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովը՝ COP17-ը, որի կարգախոսն է՝ «Գործել հանուն բնության» (Taking Action for Nature)։ Համաժողովի առանցքում կենսաբազմազանության պահպանության, բնական էկոհամակարգերի պաշտպանության և մինչև 2030 թվականը բնության կորստի կանխմանն ուղղված համաշխարհային նպատակների առաջընթացի գնահատումն է։
Այս համատեքստում Գոշ լճից դեպի Պարզ լիճ քայլարշավը կարելի է դիտարկել նաև որպես բնապահպանական գիտակցության ձևավորման հնարավորություն։ Բնությունը ճանաչելը նրա պահպանության առաջին քայլերից է։ Իսկ հոգատար վերաբերմունքը սկսվում է պարզ գործողություններից՝ չաղտոտել շրջակա միջավայրը, չվնասել բուսական աշխարհը, հարգել կենդանիների բնական կենսամիջավայրը և պատասխանատու վարք դրսևորել բնության գրկում։
«Ուսում» դպրոցի 11-րդ և 12-րդ դասարանցիների համար այս արշավը դարձավ ավելին, քան պարզապես աշնանային զբոսանք։ Այն միավորեց շարժումը, ընկերակցությունը, բնության ճանաչողությունն ու պատասխանատվության գիտակցումը՝ հիշեցնելով, որ հայրենի բնությունը պահպանելու համար նախ պետք է ճանաչել, հասկանալ և գնահատել այն։
«Ազատ չմտածել նշանակում է չմտածել»։
